Tagarchief: primer

Reminded and Rewinded Top 3: Stof tot nadenken

De afgelopen maand heb ik al twee van de beste mindbenders van deze (nog prille) eeuw behandeld.  Deze nadenkfilms, respectievelijk Coherence (2013) en Primer (2004), zijn meesterwerkjes in dat genre. Dat is knap voor deze kleine indie-producties. Maar in die hoek zitten nog meer recente en veelal ondergesneeuwde pareltjes. Ondanks een krap budget en veel minder mogelijkheden dan een grote Hollywood-productie, is het resultaat van deze films vaak heel creatief. Met een briljant en vindingrijk scenario laat men de kijker aan het einde met een WTF achter.  Genoeg stof tot nadenken dus in deze Reminded and Rewinded Top 3.

3. Triangle (2009)

Veel films hebben timeloops zonder begin of eind, maar dat is vaak maar een detail in het verhaal. In Triangle is het juist de bedoeling om het begin te ontdekken. Jess maakt met wat vrienden een boottochtje, ze komen in een mysterieuze storm terecht en worden op het eerste gezicht gered door een groot schip. Daar wordt de groep belaagd door een gemaskerde moordenaar. En die gemaskerde moordenaar is Jess….Dit is het resultaat van een timeloop  en het script laat de groep daarna  onwetend het schip eindeloos opnieuw betreden.

Hoe kan dit worden gestopt en nog belangrijker, waar te beginnen? De film, geregisseerd en geschreven door Christopher Smith,  levert al jaren felle discussies en net zoveel intepretaties op over waar het begin nou zit.  De oplossing zit hem wellicht net als in Coherance en Primer in de de details. In deze YouTube tutorial (spoiler alert) komt een kijker naar mijn mening met het meest plausibele antwoord. Een cirkel kan worden doorbroken.

2. Circle (2015)

Ook als je letterlijk in een cirkel staat. De film Circle ( niet te verwarren met die recente film met Emma Watson) heeft een setting van 50 mensen die in een donkere ruimte in een cirkel staan. Ze kunnen niet van hun plaats af en mogen elkaar niet aanraken. O ja, om de twee minuten wordt een willekeurige deelnemer door een laser uit de weg geruimd. Als het doodsbange gezelschap erachter komt dat de eigen eliminatie kan worden voorkomen door te stemmen op de ander, ontvouwt zich  een duivels dilemma. Persoonlijk en voor de groep zelf.

Want de bedoeling en de duur van het experiment is voor niemand duidelijk, en daarom ontstaat er tussen de deelnemers een heftige discussie, wie op basis van wat als eerste het veld moet ruimen. Zo is het lot voor (spoiler alert) niemand zeker en wordt het een sociaal experiment waarin het  geweten, het moraal maar vooral het egoïsme van de mens het resterende scenario bepaalt.  Daarom kent de film van Aaron Hann  geen helden, geen echte hoofdrolspeler, enkel verliezers en (spoiler alert) een heel indringend einde  dat nog steeds gemengde reacties en discussies oplevert.  Dat betekent dat de boodschap van de film is overgekomen.

 1. The invitation (2016)

Net als de uitnodiging die Wil in zijn postvak vindt. In The Invitation wordt hij uitgenodigd op een feestje van zijn ex-vrouw Eden. Zij woont nu samen met David(ons eigen Michiel Huisman) in Will en Eden’s voormalige gezamenlijke woning.  In deze voor hem zeer ongemakkelijke setting, mede door een gezamenlijk drama met Eden in het verleden, hangt al meteen een aparte sfeer. Dat wordt versterkt als, naast oude, wederzijdse vrienden van Eden en Will, ook de zweverige Sadie en de niet zo spraakzame Pruitt zijn uitgenodigd. Will voelt al meteen, maar vooral na de ontmoeting met die twee, dat er iets niet klopt.  Net als de kijker.

De film is een slowburner qua verhaal, maar dat is juist de bedoeling.  De manier van filmen  en sfeerbepaling door regisseur Karyn Kusama  heeft de intentie om de kijker al vanaf het begin zich zo ongemakkelijk mogelijk te laten voelen.  En als je net als Will denkt dat je de oorzaak van dat gevoel hebt gevonden, wordt dit weer door het geniale script van Phil Hay vakkundig onderuit gehaald. Je wordt hierdoor deelnemer aan een ongezellig feestje met een dreigende sfeer maar je weet niet waarom.  De film wordt door anderen geprezen als ‘dinner from hell’ en ‘chiller dinner’.   Inderdaad, Will had nog beter met de vriendengroep uit ‘Coherance’ aan tafel kunnen zitten.

 

De legacy van Primer: Tijdreizen met paracetamol

De huidige kopafbeelding bovenaan deze pagina, is een bewerking van een foto tijdens de heropening van de South Fork Bridge in 1941. Het is inmiddels aangetoond dat er op de originele (en als echt bestempelde) foto ‘niets nieuws’ staat en dat deze setting met de hipster in de 40’s mogelijk was. Toch is het een van de  meest gedeelde ‘tijdreisfoto’sop het internet.

Met 12 Monkeys in een oneindig kringetje

Ook van tijdreisfilms zijn er legio in omloop en de meeste scenario’s drijven op van die hoofdbrekende paradoxen waarin oorzaak en gevolg één zijn, in een oneindig kringetje blijven hangen en waar de tijdlijn na de ingreep in het verleden helemaal een rommeltje wordt. Het begin is het einde en het einde… neem nog maar een paracetamol.

Goed voorbeeld is 12 Monkeys.  James Cole leeft in het jaar 2035 waarin de wereld is  vernietigd door een virus.  Dat virus moet in het jaar 1996 bewust zijn verspreid  en hij wordt teruggezonden naar dat jaar om het te voorkomen. Er gaat wat mis, hij belandt in 1990 en ontmoet zonder dat hij het weet, het latere brein achter de virusverspreiding, Jeffrey Goines. Met deze ontmoeting brengt James de gestoorde Jeffrey op het idee. Het geklooi met de tijdlijn begint, met een eindeloze timeloop als gevolg.

Terminator creeërt zichzelf

Deze paradox waarin het oorspronkelijke idee door de toekomst wordt aangedragen, ook wel de Predestination Paradox genoemd, kent feitelijk geen begin en ook geen einde. Andere voorbeelden zijn ‘Bill en Ted’s exellent adventure’ en zeker de ‘Terminator’ franchise. Daarin ontstaan door de latere ontdekking van de chip en techniek van de naar 1984 gezonden Arnie, wederom Skynet en diezelfde Arnie de Terminator.  Deze film gooit er trouwens ook nog een  Bootstrap Paradox in waarin (ondanks andere mogelijkheden) John Connor’s collega Kyle Reese, door zijn tijdreis naar hetzelfde 1984, John’s vader wordt.

Primer strijdt tegen de paradoxen

Oorzaak en gevolg zijn dus één en dat kan technisch niet. Daarentegen het tijdreizen zelf wellicht wel, maar dan wel met een aantal strakke regels, waaronder dat je jezelf niet kan (en mag) tegenkomen. De zwaar onderschatte film Primer uit 2004 past deze regels toe en gaat de strijd aan met diverse paradoxen. Dat gebeurt met een enorm ingewikkeld scenario, waarin tijdreizen en het klooien met tijdlijnen naar een hoger plan worden getild.

Shane Garruth zaait verwarring

De film is  geschreven, geproduceerd, geregisseerd door Shane Carruth, die ten tijde van de opnames zelf wetenschap studeert. Daarnaast doet hij ook de edit en speelt hij als Aaron een van de hoofdrollen. De andere rollen zijn voor vrienden en kennissen, waaronder mede hoofdrolspeler David Sullivan, die Abe speelt.

De film met veelal realistisch maar houterige communicatie met veel vakjargon, wordt geen groot bioscoopsucces. Financieel wel, gek genoeg.  Met een budget van 7000 dollar brengt het een half miljoen dollar op. Echter, het grootste succes is dat de film tot op de dag van vandaag hele hordes kijkers over de hele wereld verwart, door hen meerdere malen wordt bekeken en heftig wordt bediscussieerd.

Primer vergt nog heel wat uitleg

De film valt dan ook niet in een paar woorden uit te leggen.  Daar zijn diverse, uitgebreide analyses, een lange graphic of diverse minutenlange Youtubevideo’s voor.  De basis ligt bij twee vrienden Aaron en Abe, die een manier van tijdreizen ontdekken,  gebaseerd op een soort systeemherstel. Met de twee herstelpunten (in de vorm van twee kisten) reizen ze een week lang meerdere keren terug van eindpunt 15.00 PM naar het tijdstip 9.00 AM, als het vaste startpunt.

Daarna wordt het raar, lopen situaties door elkaar en ga je jezelf afvragen wat er nou werkelijk gebeurt.  Belangrijk onderdeel voor de ontrafeling van het volledige en ingewikkelde scenario, ligt bij de hoofdpersonen. De hint zit hem volgens velen  bijvoorbeeld al in de namen AAron en ABe die symbool staan voor de  kopieën die de hoofdpersonen van zichzelf maken als gevolg van het tijdreizen. En die kopieën ontstaan door zich niet te houden aan de basisregel, namelijk de originele tijdlijn in stand houden.

Van AA naar AB

Deze mag immers nooit worden aangepast. Daarom kunnen de namen ook staan voor een tijdlijn met het extra herstelpunt. De problemen  op de tijdlijn worden immers nog groter , als Abe met een reservekist een eerder herstelpunt (05.00 AM) creëert en Aaron dit ontdekt. Shane heeft zelf ooit gezegd dat de oplossing inderdaad daar te zoeken is en dat je vooral moet focussen op details bij de hoofdpersonen en op twee bijrollen.

Beste tijdreisfilm

Het scenario valt dus uit te pluizen, maar pak er wel een paar paracetamolletjes en een kop koffie bij.  De film wordt door onder anderen regisseur Rian Johnson ( tijdreisfilm Looper) de beste tijdreisfilm ooit genoemd, vooral omdat het met een enorm laag budget en zeer beperkte middelen de theorie van tijdreizen het sterkst benadert. Zoals Shane in zijn rol als voice-over Aaron al zegt in de film: They took from their surroundings what was needed… and made of it something more’.