Column: Over smaak valt te twisten

Het koningslied is een typisch voorbeeld van een lied  niet meer van zijn besmette imago afkomt en verkeerd in de markt is gezet. Maar het is ook typisch een voorbeeld van een plaat dat door negatieve publiciteit de beste promotie kreeg.  Iedereen heeft een mening over de plaat.  Heel actueel dus, muzieksmaak. Soms heb je al vanaf het begin een hekel  aan een plaat en weet je niet waarom. Het wekt irritatie op. Veel vaker weet je donders goed waar het aan ligt. En hoewel het koningslied al vanaf het begin een geheide hit is, gaat er ook weer snel een einde aan  komen, tot opluchting van de vele haters van het nummer.

Kortstondig

Het is namelijk een gelegenheidssingle, dus we weten nu al dat het een kortstondige levensduur heeft. Deze platen hebben een beperkte houdbaarheid omdat deze  vaak aan een evenement, seizoen of gebeurtenis zijn gekoppeld. Deze platen verliezen het gevoel dat je bij zo’n plaat krijgt. “Nederland wordt wereldkampioen’ na uitschakeling klinkt gewoon niet meer. Het is alsof je plots een boek zit lezen waarin wordt beweerd dat gras blauw is. Hetzelfde geld voor zomerhits. De zon werkt als een trigger voor het succes van de plaat. Ook bij novelty-hits is de aardigheid er snel af. Het is na een korte tijd alsof je een grap hoort die al zo’n baard heeft.

Meellift-effect

De plaat lift mee. Het zou nooit onder de aandacht zijn gekomen als het zonder aanleiding was gelanceerd.  Elk jaar zijn er platen die een plek in de jaarlijst krijgen door een succesvol media programma een of indrukwekkende gebeurtenis. Het anonieme en jaren oude ‘Candle in the wind’ werd de bestverkochte single aller tijden door Princes Diana. En dan niet te spreken over (vergeten) nummers die hits werden door reclames of de ontelbare eendagsvliegen in allerlei tv-programma’s. De plaat is daarmee ook meteen een hype.  Men praat erover.  Zo’n plaat krijgt een boost, lift mee en gaat samen met de waan van het moment weer de vergetelheid in. Ook het Koningslied, trust me.

Alarmschijf-effectkoningslied 2

Over een gemiddelde plaat wissel je vaak van mening door herhaling.  Je hebt er vanaf het begin geen grondige hekel aan,  maar je bent er ook niet overenthousiast over.  Je gaat zo’n plaat leuk vinden naar mate de plaat steeds vaker wordt gedraaid of steeds meer onder de aandacht komt.Dat kan door positieve publiciteit zoals promotie, dat is het ‘alarmschijfeffect’. Door vele herhaling op radio, internet  en tv krijg je het liedje niet meer uit je hoofd en ga je het meezingen.Hetzelfde geldt voor negatieve aandacht. Door de vele aandacht en beïnvloeding van omgeving, opiniemakers en media maak je slapende honden wakker en maak je ook mensen die er niets van wisten nieuwsgierig. De plaat wordt fout en daarmee toch weer leuk. Alleen al om het feit dat we er ons  massaal aan kunnen ergeren.

Levenscyclus

Wisseling van opinie kan zowel aan het begin als aan het einde van cyclus plaatsvinden. Nadat de hit daar is, komt ook de onvermijdelijk teruggang.  Elke hit heeft een beperkte levensduur (chartrun) in de hitlijsten en naast aflopen van hypes of gelegenheden eindigt de populariteit ook weer door hetzelfde alarmschijfeffect. Dan zijn platen  ‘kapotgedraaid’. De plaat is tot vervelends toe gedraaid en men is de plaat zat. Simpel.

Dat is de levensduur, in tijdbestek van enkele maanden van amper populair naar een grote hit en vervolgens weer terug naar impopulariteit. Daarna verdwijnen ze in het archief en de ergernis over de plaat verdwijnt langzamerhand. Als de plaat nog eens op de radio wordt gedraaid is het meer een reünie en kijk je met weemoed terug naar de tijdgeest bij deze plaat. Dat is de middencategorie van het archief.

Eeuwige status

Want je hebt ook platen die een zeker plekje krijgen aan de linkerkant en rechterkant van het archief. Ze blijven dezelfde status van leuk en niet leuk houden,  ook nadat het een hit is geweest. Veel mensen vinden het koningsnummer al vanaf de eerste seconde helemaal niets en zal ook zo blijven. In deze categorie klopt naar mening van die mensen een plaat van geen kant, het klinkt gewoon niet. Dat is individueel. Er bestaat geen standaardformule voor een plaat die iedereen leuk vindt.   Zegt verder niets,  muzieksmaak blijft uiteindelijk bij  ‘in het gehoor liggen’. Daarom zijn er verscheidene muzieksoorten. Gelukkig maar.  Aan de rechterkant van het archief, aan de andere kant van het muziekuniversum, wordt het nummer een ‘survivor’. Het wordt een oubollige evergreen, een klassieker die nog in de lengte der dagen worden gedraaid. Het bezorgt, na jaren dat het een hit was, nog steeds hetzelfde gevoel. Het gevoel dat je de plaat op de radio hoorde toen het nog een hit was en je enthousiast werd. Heel vaak zijn het instrumentale platen. Verklaring is dat de plaat wat minder een gevoel van herhaling oplevert.

Controverse

De controverse over dit nummer is een korte storm in een glas water. Het is geen nummer  dat in de een top 1000 aller tijden of in de foute uren gedraaid gaat worden. Het zal na zijn cyclus collectief uit het gehoor, in het archief verdwijnen. Voor de een in het midden, voor de andere aan de linker of -rechterkant. Maar in mei is de plaat bijna vergeten. John heeft allang bewezen dat hij best kan scoren, ook met een koninklijk nummer. Maar dat was in 2002.  Dit keer ging het al fout bij het idee. Door het geforceerde karakter.

Hét koningslied  bestaat namelijk niet. Iedereen heeft zijn eigen koningslied.  Maar doordat we massaal een nummer leuk moeten vinden en op een bepaald moment moeten meezingen, werkt het niet. Een muziekliefhebber kun je niet dwingen, hooguit sturen. Maar aan het eind, of eigenlijk al aan het begin, komt muziek bij de mensen binnen, of helemaal niet (meer).

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s