Column:Het muzikale fileprobleem in de top 40


In de 80’s liep ik elke week minstens twee keer vol verwachting naar de lokale platenzaak. Op woensdag haalde ik elke keer het top 40 blaadje en praatte ik urenlang met de eigenaar over hoe zou kunnen gaan in de lijst. Dat antwoord had ik al vrij snel, want op vrijdag had de eigenaar, terwijl de huidige top 40 nog werd uitgezonden, al de nieuwe noteringen in zijn bezit. Dat was flink wat voorkennis, omdat de nieuwe top 40 pas op dinsdag op teletekst 367 te zien was. En het was magie. Een favoriet zag je groeien in de lijst en na zijn piek verdween de plaat na pakweg 15 weken weer. Hoe de samenstelling in zijn werk ging en dat het nooit helemaal op de detail kon zijn wist ik wel, maar het gaf een betrouwbaar beeld.

Na half 1999 veranderde de samenstelling en dat is voor mij een afsluiting geweest. Door er meer ingrediënten in de samenstelling te gooien, werd het resultaat ook troebel. Vooral door de airplay en later een soort 1 Vandaag panel. Ik kon mij steeds minder identificeren met de lijst en misschien nog belangrijker, ik vertrouwde de lijst steeds minder. Ik zag platen steeds langzamer gaan of steeds gekkere sprongen maken, zowel vooruit als achteruit. De noteringen en de uiteindelijke jaarlijsten breken tegenwoordig records qua punten. Vorig jaar werden de bovenste 8 plekken bezet door platen die met hun puntenaantal stuk voor stuk met overmacht de hit van het jaar waren geworden, als ze maar in verschillende jaren waren uitgebracht. Een daarvan was Gotye’s ‘Somebody I used to know’. Een plaat die tergend langzaam naar de uitgang ging. Nog steeds gaat.

En dat levert hem deze week de grootste hit ooit op in de top 40. Je zal bijna denken dat de plaat er kunstmatig in werd gehouden om het record te halen en aan te scherpen. Dat is kort door de bocht en een aanname, natuurlijk geen feit. Feit is wel dat de lijst helemaal is vastgelopen door de trage gang van platen. Platen ben je na een bepaalde periode zat, maar sinds de afgelopen jaren lijkt de muzieksmaak van het publiek te stagneren, als je de lijst volgt.

Ligt dat aan het mindere aanbod, zowel qua kwaliteit en kwantiteit? Ligt dat aan de platen zelf, zijn die tegenwoordig zo goed dat mensen deze mooi blijven vinden? Natuurlijk niet. Het ligt aan de samenstelling. Door tig samenstellingsfactoren te combineren, door airplay een hoge invloed te geven en mensen om hun mening te vragen, blijven platen ‘hangen’ en hebben we in april een een top 40 met 7 platen uit 2011 bij de bovenste 15. Actueel? Nee. Betrouwbaar beeld? Al lang niet meer.

Advertenties