2000-2009 decenniumoverzicht

Het decennium van…Finland

Zweden is op muzikaal gebied al decennialang de hitmachine van Scandanavië, met als uitschieter Abba in de jaren’70. De jaren ’80 waren toch een beetje voor voor Noorwegen(A-ha) en de jaren’90 waren voor Denemarken(Aqua,Toybox, DAD en Me and My). Finland hoort niet bij Scandinavië en dat was ook in de top 40 duidelijk te merken. Het heeft er muzikaal in deze decennia dan nooit bij gehoord. Finland was Nokia, maar muzikaal was het prut. Simpel.

Met het aanbreken van een nieuw millennium, waren er ook nieuwe kansen. Finland zette zich in het jaar 2000 meteen op de kaart met de BomFunk Mc’s. De hit ‘Freestyler’ werd een internationale hit en Finland stond in een klap op de muzikale kaart. Dat opende deuren want kort na de eerste Finse act van betekenis in de top 40, volgde de tweede. Darude scoorde een dance-klassieker met ‘Sandstorm’. Ook HIM, Nightwish en The Rasmus wisten plots de weg naar Nederland en de rest van Europa te vinden.

Als klap op de vuurpijl is Finland nog steeds verantwoordelijk voor de coolste winnaar van het Eurovisie Songfestival ooit, Lordi. Deze band veegde in 2006 de vloer aan met alle slappe bagger die ook in dat jaar over Europa werd uitgestrooid. Het bleek een aangename verrassing, niet meer dan dat, want vanaf 2007 was dit evenement fouter dan ooit en niet de moeite waard om er nog maar een woord aan te besteden. Dat doe ik dan ook niet.

Maar goed, Finland is in dit decennium uitgegroeid tot een land wat muzikaal meetelt en er toe doet. En dat in een tijd dat een hit scoren meer dan ooit afhankelijk is van een dj of stationmanager.


Het decennium van…het verdwijnen van de cd-single

In 1993 was ‘No limit’ van 2 unlimited de eerste single in de top die niet meer op vinyl-single te verkrijgen was. Dat schreef history omdat de muziekwereld hiermee afscheid nam van een product wat zijn stempel zo had gedrukt op de muziekwereld.Vijftien jaar later, in januari 2008, onderging de cd-single hetzelfde lot. ‘Valerie’ van Mark Ronson en Amy Winehouse was de eerste nr1 die puur op downloads nummer 1 was geworden. Downloads werden al vanaf 2003 een onderdeel van de samenstellingsmethode van de top 40, maar de nr1 van Amy toonde aan dat de cd-single ging verdwijnen.Downloads via internet gebeurde vooral in het begin van de jaren’00 nog illegaal. Mp’3 en mp3-spelers waren in die tijd al de opvolger van de draagbare cd-speler geworden en dat was het eerste teken voor de val van de cd-single. Nummers werden nog wel op cd-roms gezet omdat de afspeelmogelijkheden nog zeer beperkt waren en veel mensen nog een cd-speler in de kamer hadden staan.

In 2001 werd de positie van de cd-single definitief ondermijnd door de komst van I-tunes en de I-pod in 2001. Er brak een nieuwe tijd aan omdat op deze manier het downloaden legaal werd gemaakt. Mensen betaalden voor de muziek en de manier van afspelen werd uitgebreid. Doordat mensen niet meer afhankelijk waren van een cd-speler, computerprogramma’s steeds beter werden en de nieuwe generatie mp3’s makkelijker en sneller konden worden binnengehaald, daalde de verkoop van de cd-single snel. Zoals ik al eerder aangaf, werd de betaalde download gelijkgetrokken met de aanschaf van een cd-single en werd het als een single meegeteld in de top 40.

De invloed was ook aan de noteringen te zien. Platen die alleen maar te downloaden waren, kwamen vaak laag binnen in de lijst, om na het uitbrengen van de fysieke single hard te stijgen. Nu in 2009 is het anders. De fysieke single is alleen nog maar populair doordat er vaak bonus-tracks opstaan en fungeert alleen maar als aanvulling van de optelsom, die de notering bepaalt in de top 40. Een prima voorbeeld is de laatste plaat van U2. “Get on your boots’ bereikte zijn piek grotendeels door downloads. Het uitbrengen van de fysieke single en extra airplay door megahit te zijn geweest, leverde maar vier plaatsen winst op.De cd single heeft sinds zijn commerciéle geboorte in november 1982, 26 jaar een stempel gedrukt op de muziekwereld en domineerde de top40 van 1993 tot 2008. De jaren ’00 zullen de geschiedenis ingaan als het decennium waarin een instituut verdween.

Het decennium van…de talentenjachten

Marco Borsato en Gerard Joling golden jarenlang als de magere winst van de Soundmixshow. Vele winnaars en deelnemers van dat programma verdwenen in het zwarte gat der vergetelheid en veel mensen kunnen nauwelijks vijf winnaars noemen. Na(ast) de soundmixshow hadden we een hele tijd niets anders dan lokale talentenjachten waar vooral de naaste familie laaiend enthousiast was. In die omgeving werd de basis gecreeërd voor de kneuzenrondes in de talentenjachten die we nu kennen.

In 1999 werden talentenjachten voor het grote publiek een nieuw leven ingeblazen door het programma ‘Your Big break’ bij RTL. Dit was de aanloop naar een decennium waarin het scoren van een hit nog nooit zo makkelijk was.We hadden in hetzelfde jaar kennis gemaakt met Big Brother en een een nieuwe vorm van reality-tv. Succes heeft vele klonen en Big Brothers kloon was ‘De Bus.’ Ene Job zong daar wel eens een liedje en nadat hij uit het programma was geflikkerd, haastte hij zich om zijn korte bekendheid zoveel mogelijk uit te buiten. Het liedje ‘Jij bent de zon’ zette hij op plaat en het werd een dikke hit. Ongemerkt was Job de overgang en het begin van een trend die het hele decennium zou domineren. Snel bekend en populair worden door een interactief programma en dat uitbuiten met een wegwerpsingle, een snelle nummer 1.

Hij werd opgevolgd door Jody Bernal (wie, oh die)die tweede was geworden door het eerder genoemde ‘Your big break’. Eerste in ‘Your big break’ werd trouwens Judith(wie, oh die),die in 2001 even een succesje werd gegund. Maar goed, Jody scoorde de grootste hit van het jaar, maar daarna was het weer snel afgelopen. We waren Jody en Job al snel zat. Maar het afserveren van Jody en Job was juist het begin. Platenmaatschappijen en producers ontdekten hierdoor wel dat er met dit concept snel en nog belangrijker, commerciële successen konden worden behaald. Waarom investeren in meerdere albums en vele prompotie-campganes van een eigenzinnige artiest als dat ook veel sneller en winstgevender kan?

Het programma en concept wat tussen Big Brother en Idols in zat was Starmaker. Het concept van Big Brother (inclusief wegstemmen) werd gekoppeld aan een nieuwe band. Ook dat werd een groot succes en na de snelle opkomst van Starmaker en in haar slipstream Onedayfly, hielden de uiteindelijke winnaars van het programma, K-Otic, het relatief lang vol. Maar het concept was het nog net niet. Klonen van dat programma flopten en er werd haastig gewerkt aan nieuwe concepten. Aan het eind van 2002 hadden ze de formule te pakken…want het jaar 2003 zal de geschiedenis ingaan als het jaar van Idols. Vanaf dat jaar domineerde deze talentenjacht en de vele klonen ervan de Nederlandse tv en had het grote invloed op de Top 40.Vele talenten kwamen binnen op 1 in de top 40 en gingen net zo snel weer terug naar de anonimiteit. Het decennium zal de geschiedenis ingaan waarin er nog nooit zoveel platen op 1 zijn binnengekomen en nummers 1 zo kort in de top 40 stonden. Wat ik al aangaf, wegwerpsingles.

Nu, in 2009, lijken we eindelijk moe te worden van deze kwaliteitsarme, hapklare huppelpop. Red, de laatste aanwinst uit het grote aanbod talentenjachten, heeft duidelijk moeite om het succes uit te buiten en de act lijkt als een kaars uit te gaan. Hier is wel bewezen dat je van alles een succes kan maken, maar het vasthouden juist de uitdaging is.Een positieve ontwikkeling is wel dat een aantal bedachte en in elkaar gezette acts die uit deze talentenjachten kwamen zich los proberen te maken van het programma wat hen op de kaart heeft gezet. Zo zijn Kelly Clarkson en de Nederlandse Nikki een eigen kant op gegaan, wat resulteert in een stabiele lijn in succes. Ook is er aan het einde van dit decennium de opkomst van zogenaamde internet-acts een opvallende ontwikeling. Het bewijst dat als men het op eigen kracht doet en een aan de eigen muziek blijft vasthouden er geen talentenjacht nodig is.

Ik zeg maar zo, een zippo gaat langer mee dan een wegwerpaansteker.

Het decennium van…het postume succes

Als er een wereldschokkende gebeurtenis plaatsvindt, dan is het de gewoonte om de programmering van de radio en tv volledig om te gooien en gepaste muziek te draaien. Er zijn altijd twee platen die zeker worden gedraaid en vaak tot vervelends toe: ‘Fragile’van Sting en ‘Why’ van Annie Lennox. Zij geven voor veel mensen het gevoel weer wat men heeft als men wordt geconfronteerd met een ramp van grote omvang. Alleen deze platen waren in de eerste instantie niet voor dit soort gelegenheden bedoeld.De eerste echte rouwplaat dat een wereldwijd-succes was, staat op naam van Elton John. Zijn ‘Candle in the wind 97’ was een uitlaatklep voor vele mensen, ook al kende de meerderheid Princes Diana niet persoonlijk.

Muziek als uitlaatklep van woede, rouw en verwerking. In dit decennium zijn er ook een paar platen die grote hits werden naar aanleiding van gebeurtenissen die de mensen bezighielden en indruk hadden gemaakt. ‘Overcome’van Live en ‘Wat kan je doen’ van de gelegenheidsgroep Artiesten voor Azië zijn zulke platen, maar ook wat lokaler gericht in de vorm van ‘Dreamer’ door Dinand Woesthoff en (voor de liefhebbers)’Zinloos en ‘At your service” kunnen in dat rijtje worden geplaatst. Maar in dit decennium was het meer dan ooit ook een uiting van waardering en meer een lokale aangelegenheid. Twee artiesten scoorden samen postuum vier nummer 1’s. Dat is best veel, als je dat zet tegenover maar 3 in de hele periode 1965-1999.

Herman Brood werd in 2001 nummer 1 na zijn sprong van het Amstel Hotel met ‘My way’. De plaat was daarmee het grootste succes ooit voor Herman die ooit 2 top10-hits scoorde en dat was in 1979 en in 1984. Maar de artiest die postuum drie nummer 1-hits scoorde en veel succesvoller was na zijn overlijden, was Andre Hazes. Daar komt nog het overweldigende succes van ‘Geef mij je angst’ uitgevoerd door Guus Meeuwis nog boven op. Andre Hazes werd volksbezit en in elke laag van de bevolking werden zijn cd’s ineens gedraaid. Aan het begin van dit decennium was dat wel anders, niemand kocht zijn cd’s terwijl de verkoopcijfers toch iets andere zeiden. Maar de grootste omslag verandering is wel dat iedereen, op elk tijdstip van de dag op elke plek zijn nummers durft te zingen. Dat was aan het begin van het decennium wel anders. Dan durfde de meerderheid alleen dronken en erg laat in een donkere kroeg mee te zingen.

Nu heeft Andre tot nu toe de laatste postume nr 1 van dit decennium. Vorig jaar hadden we er bijna nog een, maar Amy Winehouse wist 2008 gewoon te overleven. Maar goed, het oude spreekwoord dat je pas wat mist als het er niet meer is, is daarom zeker van toepassing op dit decennium. Misschien, heel misschien, draai ik over twintig jaar toch stiekem Starmaker en denk ik ”Damn, was best heftige muziek…’

Ondergang van The Box

The Box was nieuw en was anders. Naast het ‘grote’ MTV en TMF in het kabelpakket was dit een buitenbeentje. Ok, het zond wel videoclips uit, maar wel tegen betaling. Tegen een (belachelijk) tarief kwam jouw plaat voorbij en kon je later ook smsjes sturen.Het concept ‘Music on demand’ was in de begindagen van de zender, zo rond 1995 nog heel wat. MTV en TMF(dat in dat jaar ook begon) draaiden allereerst wat zij wilden en als kijker kon je alleen maar..kijken. Het interactieve sloeg aan en de zender kreeg een grote aanhang. Mensen wilden graag betalen want dat je op je wenken werd bediend gaf een kick. Eind jaren ’90 was de zender op zijn hoogtepunt en vooral de invloedrijke Boxtopper was bijna een geheide hit. Vooral de actualiteit van de nummers sprak aan. “Ghetto superstar”(zie verder op de site) was zo’n Boxtopper. Maar de algehele invloed was ook groot. Door het interactieve aspect was het heel duidelijk te zien wat populair was bij het platenkopend publiek.

Het verval begon door de opkomst van internet. Het interactieve en on demand verplaatste zich steeds meer naar die hoek. Waarom betalen voor een clip als je het ook op YouTube kan zien? Misschien nog belangrijker:gratis? De zender die steeds meer moeite kreeg om inkomsten te krijgen uit het concept waar ze groot mee waren geworden werd in 2004 overgenomen door MTV Networks. De nieuwe eigenaar maakte van The Box een soort speeltuin waar allerlei concepten op werden losgelaten. Buiten de logische verandering van de huisstijl werd ook het on demand-concept grotendeels losgelaten en ging men zich richten op het toen populaire Urban-genre. Ook moest het een meer multiculturele uitstraling krijgen en werd er een blok ingericht met soaps en series, het zogenaamde ‘Alex’ -blok.Dit concept ging volledig de mist in. Teruggaan naar het oude concept kon niet meer, en om toch de omzet te garanderen werd de zendtijd ingekort. Ook ging men zich richten op comedy’s en in de nachtelijke uren toch weer het Urban. Maar dat kon ook het tij niet keren en op 30 april 2007 was het over en sluiten. Comedy Central nam vanaf dat moment de uitzendingen over en je kunt zeggen dat The Box daarvan de voorloper is geweest.

We hebben dit decennium dus afscheid moeten nemen van een eigenzinnige muziekzender met veel invloed op haar toppunt. Een van grootste hits waar The Box (in)direct aan heeft meegewerkt, werd grijsgedraaid op de zender en knalde vervolgens op 1 binnen in de top 40, ik heb het over deze

Reminded and Rewinded ©